Pozostałości stosów ciałopalnych w Wólce Domaniowskiej

      W związku z planowaną budową zbiornika wodnego "Domaniów" w 1998 roku konieczne było przeprowadzenie ratowniczych badań archeologicznych. Podczas jednego sezonu wykopaliskowego na stanowisku nr 34 w Wólce Domaniowskiej, gm. Przytyk, woj. mazowieckie, odkryto m.in. 82 paleniska, które były użytkowane przez ludność kultury przeworskiej w okresie od ok. I w p.n.e. do pocz. III w. n.e. Wraz z wcześniej badanymi dwoma osadami i cmentarzyskiem stanowiło ono jeden kompleks osadniczy w łuku rzeki Radomki.

      Badania na stanowisku nr 34 dostarczyły szeregu cennych informacji, które po analizie i porównaniu z innymi źródłami archeologicznymi dają podstawą do interpretacji i rekonstrukcji badanych obiektów jako pozostałości po stosach ciałopalnych. Świadczą o tym fragmenty przepalonych kości ludzkich znalezione w 4 paleniskach, jak również konstrukcja i wielkość odkrytych obiektów. Paleniska zlokalizowane były w pobliżu rzeki, w określonej odległości od osady i cmentarzyska, a więc w miejscu specjalnie do tego celu przeznaczonym. Ich liczba odpowiadała liczbie pochówków odkrytych na nekropoli. Większość palenisk posiadała wymiary 160-250 x 160-240 cm, co odpowiadałoby wysokości dorosłego człowieka. Jama wykopana pod stosem (przeciętnie głębokości 40-80 cm) stwarzała możliwość równomiernego spalania i osiągnięcia wysokiej temperatury dzięki wytwarzaniu silnego ciągu powietrza. Wszystkie obiekty na stanowisku nosiły ślady przepalenia gruntu, wyznaczając tym samym wyraźne granice jam.



Plan obiektu z wyraźnym zarysem jamy i śladami przepalenia gruntu




Profil paleniska z widoczną na dnie konstrukcją kamienną




Fragment wykopu z paleniskami






Profile obiektów z konstrukcją kamienną

Tekst i fotografie Magdalena Gorzkowska

Stosy ciałopalne w Wólce Domaniowskiej były przedmiotem pracy magisterskiej
Magdaleny Gorzkowskiej napisanej w Instytucie Archeologii UW.
powrót